Vlaams minister van Mobiliteit en Openbare Werken Ben Weyts heeft op woensdag 6 april de eerste aarde uitgegraven voor wat de nieuwe Denderstuw en -sluis van Aalst wordt. Samen met burgemeester Christoph D’Haese, een delegatie van schepenen en gedelegeerd bestuurder Leo Clinckers van Waterwegen en Zeekanaal NV werden de grootscheepse werken in gang gezet.

Het jaagpad tussen het verlengde van de Louis Camusstraat en de Zeebergbrug zal tegen de zomer tijdelijk terug open gaan. De aannemer legt een tijdelijk stukje jaagpad aan langs de spoorweg. Hierdoor kan het jaagpad nog voor de zomer terug opengesteld worden voor voetgangers en fietsers.

Vanaf 14 maart 2016 start de aannemer met de eerste werken op het terrein en worden zowel de voetweg over de stuweilanden als het jaagpad in het verlengde van de Sasweg afgesloten voor fietsers en voetgangers.

Tijdens de krokusvakantie wordt de werfkeet geplaatst naast het lokaal van de jachtclub. Vanaf dan is het niet langer mogelijk hier te parkeren.

Stuwen

Stuwen zorgen ervoor dat het waterpeil van de Dender kan worden geregeld. Ze zijn cruciaal om op een gecontroleerde manier het water van de Dender af te voeren en zo overstromingen te voorkomen. Daarnaast zorgen ze er ook voor dat er steeds voldoende waterdiepte is voor de scheepvaart. Tussen de bron in Ath en de monding in Dendermonde bevinden zich veertien stuwen , waarvan acht op Vlaams grondgebied.  De Vlaamse stuwen op de Dender zijn echter sterk verouderd en aan renovatie toe. De stuw van Dendermonde werd al gerenoveerd in 2012. Nu zijn de stuwen van Geraardsbergen, Idegem, Pollare, Denderleeuw, Aalst en Denderbelle aan de beurt. De stuw van Teralfene wordt afgeschaft.

Om de komende renovatiewerken te begrijpen, staan we even stil bij de werking van een stuw en een sluis. Daarna focussen we op de aard van de werken en de planning. We staan ook stil bij de relatie tussen de stuwen en een teveel aan water.

Wat is een stuw

De Dender is een rivier met een hoog verval, wat wil zeggen dat er een groot hoogteverschil is. Tussen de bron in Ath en de monding   in Dendermonde is er een hoogteverschil van ongeveer 65 meter. Het hoogteverschil tussen bron en monding wordt opgedeeld in meerdere sprongen (panden), waarbij aan het uiteinde van ieder pand een stuw en een sluis aanwezig zijn. Een stuw (of waterkering) is een waterbouwkundig kunstwerk, waarvan de werking kan worden vergeleken  met een afvoerkraan die naargelang de ingestelde positie meer of minder water zal afvoeren van het ene naar het volgende pand.

Wat doet een sluis?

Ter hoogte van een stuw treedt een sprong op in het waterpeil (het waterpeilverschil tussen 2 panden). Een sluis is een waterbouwkundige constructie die ervoor zorgt dat schepen met behulp van een beweegbaar mechanisme dit hoogteverschil kunnen overbruggen.

Waarom renoveren?

Momenteel zijn de stuwen op de Dender erg verouderd. Hun afvoercapaciteit  is ook te beperkt. Om de Dender ook in de toekomst bevaarbaar te houden en de wateroverlast te beperken, worden daarom zes van de acht stuwen op Vlaams grondgebied vernieuwd en wordt de stuw van Teralfene afgeschaft. De huidige stuwen van Geraardsbergen, Aalst, Idegem, Pollare en Denderleeuw werken bovendien nog met schotbalken. De  constructies zijn sterk verouderd en arbeidsintensief om te bedienen. Is er weinig water, dan worden de schotbalken in de stuw op elkaar gezet wat het water tegenhoudt. Bij te veel water worden de schotbalken opgehaald. Om de bedrijfszekerheid te verhogen, worden ze vervangen door geautomatiseerde klepbalgstuwen. Die zorgen voor meer nauwkeurigheid en veiligheid.

Renovatieprocedure

De investeringswerken voor de vernieuwing van de stuwen (en sluizen) op de Dender zijn in volle voorbereiding. Het voortraject is, eigen aan werken van dergelijke schaal, erg uitgebreid: eerst een studie-, vervolgens een vergunnings- en tenslotte een contracteringsfase.

Het renoveren of bouwen van (nieuwe) stuwen kan niet zomaar. Er dient een wettelijke procedure te worden gevolgd, met vergunningen, plannen, nota’s, enz.  Je vindt hieronder een overzicht van het parcours dat een dergelijk besluit dient te volgen.